'BUDDHISM & AUSTRALIA' ОЛОН УЛСЫН БАГА ХУРАЛ БА ЭСТОНИЙН БУРХНЫ ШАШНЫ УЛАМЖЛАЛ

Original in Mongolian

English translation

PDF file

[edit]

“BUDDHISM &AUSTRALIA” ОЛОН УЛСЫН БАГА ХУРАЛ БА ЭСТОНИЙН БУРХАНЫ ШАШНЫ УЛАМЖЛАЛ

О. Чимэг (Ph.D)
МУИС, НШУС,
Шашин судлалын тэнхим

Түлхүүр үг: хуралд оролцогчид, зохион байгуулагчид, Карл Тениссон, Агваан Лувсан Доржиев, Фридрих Люстиг, барон Унгерн, Жа лам Дамбийжанцан, Велло Вяяртнау, Марю Бродер.

Товч утга: Энд 2012 оны 2-р сарын 2-4-нд болсон “Buddhism &Australia” олон улсын бага хурал ба түүнийг зохион байгуулагч Эстонийн бурханы шашны нинмава ёсны нийгэмлэг, түүний тэргүүн Велло Вяяртнау, түүний хамтран зүтгэгч ба нарийн бичгийн дарга Марю Бродерийн талаар танилцуулахын хамтаар Эстонийн бурханы шашны уламжлал, түүнийг үндэслэгч домогт Карл Тениссон, түүнтэй холбоо харилцаатай байсан Буриадын хамба лам Агваан Лувсан Доржиев, Карл Тениссоны шавь ба дотнын хамтран зүтгэгч Фридрих Люстиг, барон Унгерн, Халимагийн Жа лам Дамбийжанцан зэрэг түүхэн зүтгэлтний намтар, үйл ажиллаганы талаар авч үзсэн болно. Велло Вяяртнаугийн судалгаа болон нарийн бичгийн дарга хатагтай Марю Бродерийн аман мэдээнээс үзэхэд дээр дурдсан зүтгэлтнүүдийн амьдрал Монголын түүхтэй холбоотой байхын зэрэгцээ Европын нэг хэсэг Эстони улсын бурханы шашин Монгол, Буриад, Халимагийн бурханы шашинтай холбоотой үүссэн төдийгүй Азийн бусад улс орны бурханы шашны түүхийн нэгэн хэсэг болсон нь харагдана.

Эдгээр зүтгэлтнүүд ХХ-р зууны эхэн үед Эстонид шинээр үүсэгч бурханы шашны анхан үеийн түүхийг бүтээгчид бол Эстонийн бурханы шашныг шинээр үүсгэн төлөвшүүлэгч, Эстонийн нинмава ёс ба түүний нийгэмлэгийг санаачлагч, Эстонийн Үндэсний Тусгаар Тогтнолын Намыг санаачлагч, бурханы шашны суврага, танка уран зургийг бүтээгч Велло Вяяртнау, түүний хамтран зүтгэгч, “Buddhism &Australia” хурлын нарийн бичгийн дарга хатагтай Марю Бродер нарын үйл ажиллагаа Эстони дахь бурханы шашны шинэ буюу буюу ХХ-р зууны хоёрдох хагас ба ХХI-р зууны эхэн үед холбогдоно. Энэ бүхнийг Эстонийн нинмава нийгэмлэгээс бэлтгэн гаргасан “The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma” товхимол ( түүнд нь төрөл бүрийн материал, тухайлбал 2006 онд Санкт-Петербургэд болсон Агваан Доржиевт зориулсан бага хурал, Латвийн Их сургууль дээр 2011 онд болсон олон улсын бага хурлын материалууд ашиглагджээ) болон Пилле Репнаугийн “Buddhism &Australia” олон улсын бага хурлын тухай сурвалжлагын англи хэл дээрхи материалыг үндэслэн монголчлон өгүүлсэн болно.

1. “Buddhism &Australia” олон улсын бага хурал

“Австрали-Азийн бүс нутаг дахь буддизмийн асуудлаар эрдэмтэд ба буддын шашинтан лам хуврагууд цуглалаа”
(Пилле Репнау).

2012 оны 2-р сарын 2-4 нд Баруун Австралийн Пёрс хотын Мёрдокийн Их сургууль дээр лекцийнх нь танхим буюу тэдний нэрлэдгээр лекцийн театрт нь “Buddhism &Australia” сэдэвт олон улсын бага хурал анх удаагаа зохиогдсон ба цаашид жил бүр хуралдахаар төлөвлөгдөж байна. Чөлөөт сэтгүүлч Пилле Репнау тус хурлын тухай “Буддизмийн сэдвээр болсон тус эрдмийн бага хуралд оролцохоор АНУ, Канад, Герман, Латви, Орос, Монгол, Хятад, Тайланд, Лаос, Энэтхэг, Шри-Ланка, Камбож, Тайвань, Индонези зэрэг даян дэлхийн олон эрдэмтэн судлаач ба бурханы шашинтан цугласан нь Австралийн хөрсөн дээр болж буй энэ төрлийн анхны үйл явдал” хэмээн тодорхойлон бичжээ. Мөн Австралийн бурханы шашинтан санваартнууд оролцсоныг онцлон тэмдэглэх нь зүйтэй байх. Тус хуралд Монголоос МУИС-ийн НШУС-ийн Шашин судлалын тэнхмийн багш гавж Т.Булган ба дэд профессор О.Чимэг миний бие илтгэл тавьж оролцоод ирлээ.

Хуралд оролцогчид.

Эстонийн нинмавагийн тэргүүн, хурлыг санаачлагч ба гол зохион байгуулагч Велло Вяяртнау, МУИС-ийн НШУС-ийн Шашин судлалын тэнхмийн багш, гавж Т.Булган нар хурлын завсарлагаагаар.

НШУС-ийн Шашин судлалын тэнхмийн багш, дэд профессор О.Чимэг илтгэл тавьж байгаа нь.

Хурлын түүхээс.

Австрали улсад анх удаагаа зохиогдож буй энэ хурал урьд нь Эстони улсын нийслэл Таллин хотноо зохиогдож байсан “Buddhism & Nordland” олон улсын бага хурлын үргэлжлэл юм. Тус хурлын 3 дахь болох 2009 оныход О.Чимэг миний бие илтгэлээ явуулж уригдсан ба МУИС, НШУС-ийн санхүүжилтээр оролцоод ирсэн билээ.

Тус хурал анх удаагаа 2007 онд зохиогдож жил тутам явагдах болжээ (www.budcon.com). Миний оролцсон 2009 оны хурал Таллины Их сургуулийн хурлын танхимд болж өнгөрсөн ба тус хуралд Эстониос гадна Оросын Ленинград хот, Швед, Норвеги, Латви, Литв, Английн Оксфорд, Финлянд зэрэг гол төлөв Хойд Европын орны дээд сургуулийн багш судлаачид ороцож Ленинградын Буддын шашны сүмийн тэргүүн Буриадын лам нийгэмлэгийнхээ гишүүний хамтаар оролцсоныг эс тооцвол Азиас би ганцаараа байлаа. Харин Энэтхэгийн судлаач биеэр оролцоогүй ч илтгэлээ бичгээр илгээсэн байв.

Хурлыг зохион байгуулагчид.

Урьд өмнө “Buddhism & Nordland”, энэ жилээс “Buddhism &Australia” олон улсын хурлын гол санаачлагч ба зохион байгуулагч нь Эстонийн нинмава ёсны тэргүүн Велло Вяяртнау юм.

Велло Вяяртнау нь Эстонийн бурханы шашинтны анхны нийгэмлэгийг 1982 онд байгуулсан ба түүний удирдлага дор Эстони дахь бурханы шашин ба нинмава ёсны уламжлал хэрэгжилтээ олж эхэлжээ. Эстонийн бурханы шашинтны анхны нийгэмлэгийг 1982 онд байгуулсан үеэсээ авахуулаад тэрээр суврага байгуулж эхэлжээ. Тэрээр Зөвлөлт засгийн үед Зүүн Европод бурханы шашны барилга байгууламж бүтээж эхэлсэн анхны хүн бөгөөд 2008 онд 5 дахь суврагаа босгожээ. Тэрээр мөн маанийн хүрд, сүм дуган байгуулсан байна. Үүнээс гадна Велло Вяяртнау нь Эстони хэлэн дээрхи буддизмийн анхны нэвтэрхий толийн зохиогч, Эстонийн Үндэсний Тусгаар Тогтнолын Намын үндэслэгч бөгөөд бурханы шашны танка төрлөөр олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн зураач ажээ.

2009 онд гурав хоног хуралдсаны дараа хуралд оролцогчдыг Таллин хотоос зайдуу орших байгалийн үзэсгэлэнт газар суврага тэргүүтэн бүхий байранд зоогонд аваачиж билээ. Тэгэхэд тэр байранд бурханы шашны сэдэвтэй боловч модерн маягийн танка зураг олон өлгөөтэй байсныг сонирхож харж байснаа тод санаж байна. Тэгэхэд тэр зургууд Велло Вяяртнаугийнх гэж би хувьдаа мэдээгүй байлаа.

Веллогоос гадна хурал зохион байгуулах бүхий л үйл ажиллагаанд түүний хамтран зүтгэгч ба нарийн бичгийн дарга хатагтай Марю Бродер идэвх зүтгэлтэй оролцдог. Бас оюутнууд тэдний үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцдог тухай Таллины зайдуу байх дээр дурдсан нинмавын байранд яригдаж байсан. Австралийн хурлын үед 5 сайхан эстони залуу ба Марюгийн охин сайн дурынхан гэсэн нэрээр зочдыг угтахаас эхлээд бүхий л үйл ажиллагаанд оролцож байлаа.

Хурлыг санаачлагч ба гол зохион байгуулагч, ноён Велло Вяяртнау.

Хурлын гол зохион байгуулагчдын нэг ба нарийн бичгийн дарга хатагтай Марю Бродер.

Австралийн Пёрс хот дахь хурлын тухай.

Австралийн Пёрс хот дахь энэ жилийн хурал урьдах миний оролцсон Эстонийн Таллин хот дахь хурлаас ч илүү цар хүрээтэй болсон. Учир нь Австралиас хойш орших Зүүн Өмнөд Азийн бараг л бүх орон, Энэтхэг, Шри-Ланка ба Хятад, Тайванийн төлөөлөгчид байснаас гадна Америк тив буюу АНУ, Канад, Европоос ХБНГУ, мөн Оросын дээд сургуулийн багш, эрдэмтэн судлаачид, Австралийн бурханы шашны нийгэмлэгүүдийн лам хуврагууд оролцсон. Азийн төлөөлөгчдийн дотор бурханы шашинтан лам хуврагууд олон байснаас гадна Германы Хамбургийн Их сургууль болон Австралийн бурханы шашинтнууд тухайн чиглэлээсээ хамаараад төвд ба бусад сахилын нэртэй, эрэгтэй лам хуврагаас гадна нэг эмэгтэй гэлэгмаа байлаа.

Хуралд тавигдсан илтгэлүүд буддын шашны түүх, философи, Австрали-Азийн бүс нутаг дахь буддын шашин, сурвалж судлал, сүм хийдийн урлаг, Ази, Европын орнууд дахь буддын шашин ба хуврагийн нийгэмлэгүүд зэрэг олон сэдвийг хамарч байв. Олон сонирхолтой илтгэл тавигдсныг өгүүлж баршгүй. Ганц нэгийг дурдахад Энэтхэгийн профессор Сонигийн илтгэл Монгол-Энэтхэгийн шашны харилцааны тухай байсан ба хоёр улс оюун санааны хөрш болох сэдэв хөндөгдөж байв.

Хурлын бүх илтгэлүүд Таллин дахь хурлын нэгэн адил дэлгэцэн дээр гарч байснаас гадна тавигдсан илтгэлүүд www.buddhismandaustralia.com website-анд хэвлэгдээд байгаа.

Хурлын завсарлагаагаар.

Хурлын үйл ажиллагаа.

Хурлын үйл ажиллагааг түүнийг санаачлагч Эстонийн нинмава ёсны тэргүүн Велло Вяяртнау нээж, Холбооны сенатор Луиз Пратт, Мёрдокийн Их сургуулиас доктор Лиан Критни-Барс, Австрали дахь Буддын шашны байгууллагуудын холбооны ерөнхийлөгч Ким Холлоу, Австрали дахь Монголын Хүндэт консул Питер Стюарт нар нээлтийн үйл ажиллагаанд оролцон мэндчилж үг хэлэв. Мөн Австрали дахь Бодхияна хийдийн Ажан Брахмавамсо Махатхера зэрэг Австралийн бурханы шашинтан лам хуврагууд оролцсон болно.

Үүнээс гадна хурлын талаар мэдээлэл авсан Пёрс дахь монголчууд хүрэлцэн ирж хуралд оролцогсодтой уулзаж байлаа. Европынхон хүнийг овгоор нь дууддаг заншлаар Т.Булган багш бид хоёрын тухай хоёр багш, нэг лам нийт гурван хүн ирнэ гэдэг мэдээлэл авснаас гадна эцэг, эхийн нэрээр Түмээхүү ба Оюун гэж сонссон байв. Мөн Эстонийн нинмавагийнхны хэвлүүлэн гаргасан дор “Ашигласан материал”-д заагаад байгаа товхимолд “Buddhism&Nordland” хуралд оролцогчдын тухай өгүүлсэн хэсэгт намайг Ч.Оюун гэж эхийн нэрээр нэрлэсэн байлаа.

Хуралд гэргийн хамт хүрэлцэн ирсэн Австрали дахь Монголын Хүндэт Консул ноён Питер Стюарт Австралийн Пёрс дахь монголчууд ба хуралд оролцогчдын хамт.

Ерөөс хурлын үйл ажиллагаанд илтгэгчдээс гадна Пёрс хотын буддын шашныг сонирхогч нэлээд олон хүн хурлын үеэр болон завсарлагаагаар асуулт тавих зэргээр оролцож байв.

Хурал зохион байгуулалт сайтай болж өнгөрсөн ба илтгэгчдэд завсарлагаанаар цай, кофе, зуушаар үйлчилж хурлын дараа зоог, пикник, хотоор экскурси хийх зэрэг арга хэмжээ зохион байгуулагдаж байлаа. Тийнхүү хуралд оролцогсод бүтэн 3 өдөр хуралдсанаас гадна дээрхи арга хэмжээнүүдийг оруулаад өглөөний 7-гоос оройн 9 хүртэл зав чөлөөгүй байв.

Хурлын хаалтын дараа нийт хуралд оролцогчид цуглаж лам хуврагуудын төлөөлөл маани залбирал уншиж цаашдын үйл ажиллагаанд амжилт хүсэв.

Хуралдааны дараа.

Дараагийн хурал ба бусад үйл ажиллагаа.

Хурлын хаалтан дээр Велло Вяяртнау цаашдын үйл ажиллагааны талаар санаа оноогоо дэвшүүлэв. Дараагийн “Buddhism &Australia-2013” олон улсын бага хурлыг Баруун Австралийн Пёрс хотод 2013 оны 8-р сарын 7-9 нд 4 салбараар 100-120 судлаачийг оролцуулан явуулах тухай төлөвлөж буйгаа танилцуулав. Дараагийн хурал 4 салбараар явагдана. Үүнд:

1) Түүх

2) Философи

3) Сурвалж судлал (судар дандар, орчуулга)

4) Буддизмийн талаархи нээлттэй сэдвүүд.

Буддын шашны аль ч урсгал чиглэлийн лам хувраг, эрдэмтэн судлаач ба дорно дахин, буддын судлалыг сонирхогчид хуралд илтгэл тавьж оролцох боломжтой юм.

Велло Вяяртнаугийн дэвшүүлж буй нэг санаа бол Баруун Австралид бурханы шашны суварга босгох тухай. Энэ саналыг олон нийт дэмжсэн бөгөөд иймэрхүү арга хэмжээ нь газар газрын бурханы шашинтны хамтын ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулна гэж үзэв.

2. Эстонийн бурханы шашны уламжлал.

Эстони дахь бурханы шашны үүсэл. ХХ зууны эхэн үе. Карл Тениссон, Фридрих Люстиг, Унгерн фон Штернберг.

Буддын судлал, буддын судлалтай холбогдол бүхий ном зохиолд Карл Тениссон, Карлис Тениссонс гэсэн домог маягийн нэр бишгүй тааралддаг билээ. Гэвч хаанахын, ямар түүх намтартай хүн болох нь миний хувьд л гэхэд тодорхой бус байлаа. Гэтэл “Buddhism &Australia” сэдэвт олон улсын бага хурлын үеэр хурлын илтгэгчдэд нэг нэг хувь өгсөн брошюраас энэ хүний тухай болон Монголын түүхтэй холбоотой зарим хүний тухай урьд нь мэдэхгүй байсан сонин баримтуудыг олж мэдлээ. “The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma” нэртэй тэр брошюрийг Эстонийн нинмава нийгэмлэгээс бэлтгэн хэвлүүлсэн байна. Брошюраас үзэхэд Эстони дахь бурханы шашны уламжлалыг үүсгэгч нь ХХ-р зууны эхэн үед үйл ажиллагаагаа явуулж байсан дээр дурдсан Карл Тениссон бөгөөд залгамжлагч нь Фридрих Люстиг байх ажээ. Мөн Монголын түүхэнд “барон Унгерн” гэдэг нэрээр орсон Роман Унгерн фон Штернберг Эстонид өсөж төлөвшсөн хүн юм байна. Англи хэлээр буй тэрхүү брошюрийн материалаар (2) тэдгээр хүмүүсийн тухай мэдээ сэлтийг монголчлон өгүүлье.

Эстонийн бурханы шашны эцэг Карл Тениссон ба түүний шавь хийгээд хамтран зүтгэгч Фридрих Люстиг.

Фридрих Люстиг, Карл Тениссон хоёр Непалын Вант Улсын нийслэл Катманду хотноо 1956 онд. Бичиг нь: “Латвийн төлөөлөгч, Латвийн бурханы шашны хамба лам, Дээрхийн гэгээнтэн Карлис А.М.Тениссонсоос 1956 оны 11-р сард Непалын Вант улсын Катманду-д болсон Дэлхийн Бурханы Шашинтны хамтын нөхөрлөлийн Дөрөвдүгээр бага хуралд илгээсэн мэндчилгээ.

Эстонийн бурханы шашны эцэг Карл Тениссон ба түүний шавь хийгээд хамтран зүтгэгч Фридрих Люстиг.

Фридрих Люстиг ба Карл Тениссон.

Эстонийн бурханы шашны уламжлалыг үүсгэгч Карл Тениссон нь 1883 онд Эстонид төржээ. Хүн амын дунд тэрээр содон өвөрмөц хүн гэж алдаршсан ба ахуй амьдралын хэвшил, хаа газар, хүйтэн газраар хүртэл хөл нүцгэн явдагтай нь холбогдуулан түүнийг “Хөл нүцгэн Тениссон” гэж нэрлэх болжээ. Үүнээс гадна ламтан Вахиндра, Балтийн Махатма, Дхармадута болон хожмын Латвийн иргэншлийнх нь дагуу Карлис Тениссонс гэж нэрлэгдэх нь бас байжээ.

Буриадын хамба лам Агваан Лувсан Доржиев.

Буриадын хамба лам Агваан Лувсан Доржиев.

Тениссон нь Буриадын сүм хийдүүдэд суралцаж байсан бөгөөд тэндээсээ Эстони рүү гелүгва ёсны уламжлалыг оруулж иржээ. Тэр үедээ тэрээр хожмоо ХIII-р Далай лам Түвдэнжамцын багш ба Оросын цагаан хааны ордон дахь түүний биет төлөөлөгч болсон Агваан Доржиевтэй дотны харилцаатай байжээ. Тениссон нь Санкт-Петербургийн бурханы шашны сүм баригдаж дуусахаас өмнө хийдийн хуврагийн жагсаалтанд орж байсан ба 1920 онд Агваан Доржиев түүнийг хийдийн тэргүүнээр томилжээ. Агваан Лувсан Доржиевийг Карлын багш байсан тухай дурдсан байна. Эдгээр хүмүүс бүгд нармай Монголын үзэл санааг баримталж байснаас гадна нармай Монголын үзэл санаанаас сэдэл авч Тениссон нармай Балтийн (Pan-Baltoonia) үзэл санааг дэвшүүлж байжээ.

Тениссоны үед Эстонид бурханы шашны сүм дуган, барилга байгууламж хараахан бий болоогүй байна. Түүний үйл ажиллагаа юуны өмнө ном зохиол хэвлүүлэх, Эстонийн нутгуудаар бурханы шашны сэдвээр лекц унших, бурханы (шарын) шашны хурал ном унших зэрэгтэй холбоотой байлаа. Тэрээр мөн йогийн дасгал практик буюу түүний нэрлэж байсанчлан “Думмо” (Тарнийн холбогдолтой ном зохиолд тааралддаг нэр томьёо. Тухайлбал гаажүдва ёсны үндсийг тавигчдын нэг Наропа-гийн чойдүг буюу зургаан ном хэмээн алдаршсан бясалгалын үе шат, түүний үр дүнд хүрэх сэтгэц, оюуны онцлог шинжийн нэг нь Думмо- О.Чимэг) болон зарим зан үйлийг сурталчилж байжээ.

Эстони нь христос, тэр дундаа Германаас гаралтай протестант шашны лютеран урсгалын уламжлалтай орон. Тэр шалтгаанаар 1922 онд Эстонийн элчин сайдын яам Тениссонд виз өгөх, Эстонид оруулахаас татгалзсан байна. Харин Латвийн элчин сайдын яаманд хандахад нь нааштай хариу өгч тэрээр Карлис Тениссонс гэсэн нэрийн дуудлагаар Латвийн иргэн хийгээд бурханы шашны хувраг болжээ. Тэр нэрээрээ ч Азийн түүхэнд өөрийн гэсэн ул мөр үлдээсэн ажгуу. ХIII-р Далай лам түүнийг Эстони, Латви, Литвийн анхны хамба лам хэмээн өргөмжилж байжээ.

1930-аад оны үед Тениссон нь Фридрих Люстигтэй танилцан нөхөрлөж хамтран зүтгэгчтэй болж хамтдаа Европоос Ази орж Бирм хүртэл явган аялсан ба Бирмд суурьшиж хожмоо Люстиг нь Рангуны номын сангийн эрхлэгч болжээ. Бирмд түүнийг бурханы шашны сэдвээр бичдэг яруу найрагчийнх нь хувьд мэдэх болсон ба тэрээр нутгийн хэлнээс англи хэлэнд яруу найргийн зохиолуудыг орчуулсан байна. Өгүүлэн буй брошюрд Люстигийн тухай Тайландад очиж байсан тухай нь мөн дурджээ.

Люстиг нь өөрийгөө Бирм ба Тайландад Эстонийн бурханы шашинтан гэж танилцуулдаг байжээ. Гэвч брошюрийг эрхлэн гаргагчдын өгүүлснээр тэрээр Эстони нутагтаа бурханы шашны холбогдолтой бодит үйл ажиллагаа явуулаагүй ба Эстонийн бурханы шашинд дам нөлөө үзүүлсэн зүтгэлтэн. Азид байх хугацаандаа Зөвлөлтийн эсрэг байр суурьтай болохоо харуулж байжээ.

Карл Тениссоны хувьд тэрээр Бирмд 1962 онд өөд болжээ. Түүнийг Бирмд гэгээнтний хувиар үзэж нас барсных нь дараа бодьсадва хэмээн өргөмжилсөн нь брошюр зохиогчдын дурдсанчлан бага хөлгөний буддизмийн хувьд асар ховор тохиолдол ажээ.

Барон Унгерн.

Барон Роман Унгерн фон Штернберг.

Түүхийн үүднээс Эстонийн бурханы шашин дахь дараагийн дүр бол Роман Унгерн фон Штернберг байх тухай олж мэдээд ихэд сонин санагдлаа. Бүр социализмийн үеэс ХХ-р зууны 20-иод оны үеийн Монголын түүхийн ном зохиолоос хэн бүхэн “барон Унгерн” гэж мэдэх тэр хүн 1985 оны 12-р сарын 29-нд Австрийн Граз-ад мэндэлжээ. Тэрээр гарал үүслийн хувьд герман хүн байсан ба Эстонид өсөж хожмоо Оросын Санкт-Петербургэд суралцаж байжээ. Түүний гэрийнхэн 1987 онд Эстони рүү шилжин суурьшжээ. Барон нь өөрийн хойд эцэг болох Оскар фон Хойнинген-Хүенс-ийн гар дээр хүмүүжиж Эстонийн нийслэл Таллин хотын Александрын Гимназид суралцаж байсан нь өнөөгийн Таллины Их сургууль ажээ.

Брошюрд тэмдэглэсэнчлэн түүнийг Эстонид бурханы шашинтных нь хувьд мэддэггүй байсан боловч бүр хаант Орос улсад түүний талаар гэр бүлийн уламжлалтай бурханы шашинтан болох тухай нь бичсэн зүйлүүд байжээ. Мөн Таллины Их сургууль коммунистуудын эсрэг ба бурханы шашны төлөө тэмцэж байсан барон Унгерн хэмээх өөрийн үндэсний зүтгэлтэнтэй мэт байгаа тухай өгүүлсэн байна.

Тэрээр Агваан Доржиев, Жа лам хийгээд Монголын ба Буриадын бурханы шашны ихэс дээдэстэй холбоотой байсан төдийгүй буриадууд, халимагууд болон монголчууд түүнийг Чингис хааны хувилгаан гэж итгэдэг байсан тухай өгүүлэн буй товхимолд дурдсан байна.

Жа лам Дамбийжанцан.

Жа ламын тухайд тэр бол 1867 онд төрсөн Халимагийн Амар Санаев буюу Амарсанаа ажээ. Түүнийг гэрийнхэн нь мөргөлчдийн хамт Монголд суралцуулахаар явуулж тэндээс авьяаслаг хүүхдийнх нь хувьд Төвдийн Депүн (хуучны монголчилсон дуудлагаар Брайбун- О.Ч.) хийд рүү илгээсэн байна. Тэр үед тэнд Агваан Доржиев хэдийнэ байсан нь хожмын Жа лам ба түүний үйл ажиллагааг ойлгох боломж олгож байгааг товхимолд өгүүлжээ.

Ерөөс Эстони дахь бурханы шашны уламжлал Буриад ба Буриадын бурханы шашинтай шууд холбоотой үүсч анхан үедээ тэр нь гелүгва буюу шарын шашин байсан нь Тениссон Буриадын сүм хийдүүдэд суралцаж тэндээс уг шашныг Эстонид оруулж ирсэнтэй холбоотой юм байна.

Велло Вяяртнау. Велло Вяяртнау ба Эстони дахь бурханы шашны шинэ үе. ХХ-р зууны 80-аад он.

Велло Вяяртнау нь 1951 онд төржээ. Түүний удамд хөлөг онгоцны ахмад, цэргийн офицерүүд олон байсан ба нэлээд нь Зөвлөлт засгийн үед хэлмэгдсэн нь түүний улс төрийн байр суурь төлөвшихөд нөлөө үзүүлжээ. 17 настайдаа бурханы шашныг судлах эрмэлзэлтэйгээр Баруунд гарах оролдлого хийж үүнийхээ улмаас 3 жил хоригджээ. 1970 оны социалист Эстонид өөрийгөө нуулгүй бурханы шашинтан гэж нэрлэж байсан цорын ганц хүн байжээ. 70-аад онд тэрээр философи, хэл, түүх сонирхох болж тэр үеэс хойшхи бүх үйл ажиллагаа нь буддын шашинтай холбоотой болов. Буддын болон таоизмийн философи сонирхохын хажуугаар Хятадын урлаг, ялангуяа XVI-р зууны утга зохиол, уран зураг, мөн Японы Эдо үед анхаарлаа хандуулж байв. Хятадын байгалийн сэдэвтэй уран зургаас “Цагаан бадамлянхуа” хэмээх далдыг шүтсэн таоизмийн урсгал сонирхолыг нь ихэд татаж байв.

Вяяртнау нь Хятад дахь нинмава ёсонд таоизмийн сургаал ихээхэн нөлөөлсөн гэж үздэг аж. Түүний үзэж байгаагаар 3 жил үргэлжилсэн Самъяа хийд дэх ном хаялцах үйл ажиллагааны үр дүнд Хятадын лам хуврагууд ялагдсанаас хойш нинмава буюу улаан малгайтны урсгал тэдний нөхөрлөгч болсон бөгөөд эдгээр хоёр урсгал нэг нэгэндээ нөлөө үзүүлж байжээ. Товхимолд өгүүлснээр XVIII-р зууны Оросын номлогчид бурханы шашны сүм хийдүүдэд таоизмийн лам хуврагууд олноороо шавилан суудаг тухай мэдээлж байжээ. ( Төвдийн Тисрондэвзан хааны үед буюу VIII-р зуунд Хятадын ба Энэтхэгийн бурханы шашинтнуудын хооронд ном хаялцах үйл ажиллагаа зохион байгуулагдсан тухай Төвдийн бурханы шашны талаархи ном зохиолуудад өгүүлэгдсэн байдаг. Үүний үр дүнд Сантиракшита ба Камалашила тэргүүтэй Энэтхэгийн их хөлгөний лам хуврагууд ялж тэдний номлож байсан бурханы шашны урсгалыг төрийн шашин болгосон ба Хятадынхыг хорьсон. Энэтхэгийн лам хуврагууд ялахад Тисрондэвзан хааны оролцоо байсан тухай судалгааны ном зохиолд мөн өгүүлсэн байдаг. XI-р зуунд Атиша гэгээн Төвдөд ирснээс хойш Төвдийн бурханы шашинд урсгал чиглэл бий болоход хуучны ёс буюу нинмава гэгдэх болсон түрүү үеийн бурханы шашныхан Хятадын лам хуврагуудтай илүү харилцаатай болсон байх магадлалтай юм. Гэхдээ Зонхавын “Бодь мөрийн зэрэг”-т Хятадын “хуушаан лам нар” хэмээн бясалгалын аргын хувьд шүүмжлэгдсэн урсгал нь чань буддизмийнх бололтой байдаг ба Тисрондэвзан хааны үед мөн тэд байсан байх магадлалтай санагдсан. Үүнийг цаашид тодруулах санаатай байна. -О.Ч.)

Вяяртнаугийн хувьд тэрээр 1980-82 онд буюу Зөвлөлт засгийн үед Эстонийн Зурхайн Холбоо байгуулж зураач Юрий Арракийн студид зурхай болон буддын шашны тухай ярьдаг байв.

Тэрээр бүр 1970-аад оноос Тениссоны Эстонид оруулж ирсэн бурханы шашин тасраад байсныг шинээр бий болгохыг зорьж байв. Ингэхдээ тэрээр нинмава ёсонд сонирхолтой хэдий ч ЗХУ-д нинмава ёсны сүм хийд байгаагүй учир өнөө үед бурханы шашны гелүгва ёсны Орос дахь гол хийд болоод байгаа Иволгийн дацантай холбоо тогтоожээ.

Тэрээр 1978-1986 онд Оросын бурханы шашны хамба лам болох Мөнх Цыбиков болон Жимба Эрдэнеев зэрэг багш нарын удирдлага дор буддын философи, психологи, бясалгалд суралцсан ба Монголын ардчилсан хувьсгалын анхдагчуудын нэг Баасан лам түүнтэй хамт, адил лам багш нарын удирдлага дор суралцаж байсныг хатагтай Марю Бродер уламжилсан юм.

Буриадын хамба лам Жимба Эрдэнеев ба Велло Вяяртнау.

1983 онд Эстонид зураач Юрий Арракийн Пангарехе дахь зусланд анхны суврагыг хамтран зүтгэгчдийн хамт босгожээ.

Эстонийн анхны бурханы шашны нийгэмлэг Таола ( Тао-гийн газар гэсэн утгатай) бий болж Вяяртнау Ахлагч Тао гэж нэрлэгдэх болжээ. Ийнхүү Эстонийн нинмава бий болсон түүхтэй.

1984-1985 онд Баруун Эстонид өөр 3 суврага босгосон байна. Эстонийн бурханы шашны нийгэмлэгээс байгуулсан дээр дурдсан 4 суврага нь Хойд Европ дахь бурханы шашны анхны суврагууд төдийгүй Зөвлөлт засгийн үед ЗХУ-д байгуулагдсан цорын ганц нь аж.

Эстонийн Үндэсний Тусгаар Тогтнолын Нам байгуулагдсан нь.

Товхимолд өгүүлсэнчлэн 5-6 бурханы шашинтан Эстонийн тусгаар тогтнол, эрх чөлөөний үүд хаалгыг нээжээ.

1987 онд Велло Вяяртнау Эстонийн тусгаар тогтнолыг сэргээх зорилготой Эстонийн Тусгаар Тогтнолын Намыг Коммунист намын сөрөг хүчин болгож үүсгэх санаачилга, төлөвлөгөө дэвшүүлжээ.

1987 оны 11-р сарын 7-нд Парну дахь олон нийтийн цугларалтан дээр зайдас олдохгүй байгаа тухай яригдаж байхад дээрхи санаагаа нийтэд илэрхийлсэн байна. Тэр бол Москва дахь удирдлагууд сөрөг намын тухай санаачилгатай учирсан анхны тохиолдол байлаа.

1988 оны 1-р сарын 21-нд Эстонийн Тусгаар Тогтнолын Намыг байгуулах тухай саналд Эстонийн 14 иргэн гарын үсгээ зуржээ.

1988 оны 1-р сарын 30-нд Вяяртнау Москва дахь Барууны сэтгүүлчдэд зориулсан хэвлэлийн бага хурал зохион байгуулсан нь сенсац, шуугиан дэгдээжээ. Тухайн үед энэ нь дэлхий дахинаа шуугиан дэгдээсэн үйл явдал байсан боловч дотоодын мэдээллийн хэрэгсэлд огт дурдаагүй өнгөрчээ. Харин Эстонийн олон түмний дунд энэ мэдээлэл хурдан тархсан ба “New York Times”-ын нүүрэн хуудсанд ЗХУ-ад анхны улс төрийн бие даасан нам байгуулах санал бүхий 14 хүний гарын үсэгтэй гар бичмэл баримтын тухай мэдээлэл гарч байжээ.

Таола нийгэмлэг КГБ-ийн байнгын ажиглалтанд байсан ба Велло Вяяртнауг 2-р сарын 13-нд Швед рүү зайлуулан гаргажээ. Тэрээр одоо Шведийн иргэн ба ихэвчлэн Шведэд амьдардаг.

Товхимолд өгүүлснээр Таола нийгэмлэгийн зарим гишүүд, Тина Халлик ба Энн Янсон нар КГБ-д алагджээ.

Тийнхүү Эстонийн бурханы шашны нийгэмлэг ба бурханы шашны сэтгэлгээ Эстонийн тусгаар тогтнолын тэмцлийн нэг хэсэг байсан төдийгүй Зөвлөлт засгийн үед коммунист дэглэмийг ил тод эсэргүүцэж байсан анхдагчууд тэд ажээ.

1988 он нь Эстонийн бурханы шашны нийгэмлэгийн идэвхтэй үеийн зогсолт байв. Гэвч 6 жилийн дотор Таола нь Эстони дахь бурханы шашныг бодитой биет хэлбэрт оруулжээ. Зарим үр дүнгий нь олон арван ном зохиолыг Эстони хэлэнд орчуулж 40 гаруй ном зохиол олшруулсан явдал хэмээн тодорхойлсон байна.

Уран зураг. Танка.

Велло Вяяртнау нь зураач хүн. 1979 онд Зураачдын холбооны Залуучуудын байгуулагын гишүүн болсон. 1980 оны Токиогийн дэлхийн үзэсгэлэнд анхны зургууд нь тавигдсан. Цаашдаа түүний бурханы шашны сэдэвт танка уран зургууд нь АНУ ба Европын олон орон төдийгүй Азид гарч байсан ба хувийн цуглуулга, зарим музейд байдаг аж

Велло Вяяртна 2001. VI-р Далай лам Цаньянжамц.	Велло Вяяртнау 2001. Мандорла гуру.
Велло Вяяртнау 2006. Гуру ринбочегийн мандал.	Велло Вяяртнау 2004. Цагаан Дарь эхийн мандал.

Бурханы шашны нэвтэрхий толь.

2005 онд тэрээр шинэхэн Интернет төлөвлөгөө хэрэгжүүлж эхэлсэн. Үүндээ Эстони хэлээр дорно дахин ба буддын судлалын судлалын чиглэлээр судалгааны ном зохиол, өгүүлэл зэргийг оруулдаг. Тэр нь Эстони хэлэн дээрхи анхны ба цорын ганц нэвтэрхий толь ба 3200 гаруй өгүүлэл багтаадаг. Энэ их ажлынхаа төлөө цалин хөлс авдаггүй. Мөн түүнчлэн Эстонийн Wikipedia дахь олон өгүүллийг тэрээр өөрөө бичсэн байдаг.

АШИГЛАСАН МАТЕРИАЛ

1. The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma. Эстонийн нинмава нийгэмлэгээс бэлтгэн гаргав.
2. Pille Repnau, Independent journalist. Perth, Australia, February 14, 2012. Сурвалжлага.

THE “BUDDHISM &AUSRTALIA” CONFERENCE AND THE BUDDHIST TRADITION IN ESTONIA

Key words: participants of the conference, organizers, Karl Tenisson, Agvan Lobsan Dorjiev, Friedrich Lustig, baron Ungern von Sternberg, Dza lama Damba Dzjamtsan, Vello Vaartnou, Marju Broder.

Here is told about the international conference “Buddhism &Australia”, it's organizer Estonian Nyingma, the Buddhist tradition in Estonia, it,s father Karl Tenisson, Buryat Hambo lama Agvan Lobsan Dorjiev, who was in contact with him, Tenisson's student and co-walker Friedrich Lustig, baron Ungern von Sternberg, Kalmyk Dza lama Damba Dzjamtsan, the newly establisher of Estonian Buddhism, initiator of Estonian Nyingma Estonian Buddhist Brotherhood, creator of the Buddhist stupas and tankas artist Vello Vaartnou, his companion in activities, the Secretary of the conference “Buddhism &Australia” madam Marju Broder on the basis of materials given in English in the brochure “The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma”, edited by Estonian Nyingma ( different materials, for example presentations from Agvan Dorjiev Days conference 2006 in St Petersburg and International conference in Latvian university in 2011 are used in the brochure ) and a report by the independent journalist Pille Repnau about the conference through Mongolizing an information. Photos kindly sent by madam Marju Broder are used.

Тайлбар

[edit]

AI translation of the Mongolian text.

"BUDDHISM &AUSTRALIA" INTERNATIONAL CONFERENCE AND THE BUDDHIST TRADITION OF ESTONIA

O. Chimeg (Ph.D)
National University of Mongolia (NUM), School of Social Sciences (NShUS),
Department of Religious Studies

Key words: conference participants, organisers, Karl Tennisson, Agvaan Luvsan Dorjiev, Friedrich Lustig, Baron Ungern, Ja Lama Dambijantsan, Vello Väärtnõu, Marju Broder.

Summary: This article introduces the "Buddhism &Australia" international conference held on 2-4 February 2012 and its organiser, the Nyingma society of Estonian Buddhism, its head Vello Väärtnõu, and his co-worker and secretary Marju Broder, and together with this it considers the Buddhist tradition of Estonia, its legendary founder Karl Tennisson, and the life and activities of historical figures such as the Buryat Khambo Lama Agvaan Luvsan Dorjiev, who was in contact with him, Karl Tennisson's disciple and close co-worker Friedrich Lustig, Baron Ungern and the Kalmyk Ja Lama Dambijantsan. Judging from the research of Vello Väärtnõu and the oral information of the secretary, Mrs Marju Broder, it can be seen that the lives of the figures mentioned above are connected with the history of Mongolia, and that the Buddhism of Estonia, a part of Europe, arose in connection with the Buddhism of the Mongols, Buryats and Kalmyks, and moreover became a part of the history of Buddhism of other countries of Asia.

These figures were the creators of the early history of the Buddhism newly arising in Estonia at the beginning of the 20th century, while the activities of Vello Väärtnõu, the one who newly founded and shaped Estonian Buddhism, the initiator of Estonian Nyingma and its society, the initiator of the Estonian National Independence Party, the creator of Buddhist stupas and thangka paintings, and of his co-worker, the secretary of the "Buddhism &Australia" conference, Mrs Marju Broder, belong to the new period of Buddhism in Estonia, that is, to the second half of the 20th century and the beginning of the 21st century. All this has been related in Mongolian on the basis of the brochure "The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma" prepared by the Estonian Nyingma society (in which various materials were used, for example the materials of the conference dedicated to Agvaan Dorjiev held in St Petersburg in 2006 and of the international conference held at the University of Latvia in 2011), and of the English-language material of Pille Repnau's report on the "Buddhism &Australia" international conference.

1. The "Buddhism &Australia" International Conference

"Scholars and Buddhist monks gathered on the questions of Buddhism in the Australasian region"
(Pille Repnau).

On 2-4 February 2012, at Murdoch University in Perth, Western Australia, in its lecture hall, or as they call it, its lecture theatre, an international conference on the theme "Buddhism &Australia" was held for the first time, and it is planned to meet every year from now on. The freelance journalist Pille Repnau wrote of this conference: "Many scholars, researchers and Buddhists from all over the world, from the USA, Canada, Germany, Latvia, Russia, Mongolia, China, Thailand, Laos, India, Sri Lanka, Cambodia, Taiwan, Indonesia and other countries, gathered to take part in this scholarly conference on the subject of Buddhism, the first event of its kind taking place on Australian soil." It is also worth noting especially that Buddhist clergy of Australia took part. From Mongolia, the lecturer of the Department of Religious Studies of the School of Social Sciences of the National University of Mongolia, gavj T. Bulgan, and I myself, Associate Professor O. Chimeg, took part in this conference and gave papers.

Conference participants.

The head of Estonian Nyingma, the initiator and main organiser of the conference Vello Väärtnõu, and the lecturer of the Department of Religious Studies of the School of Social Sciences of NUM, gavj T. Bulgan, during a break of the conference.

The lecturer of the Department of Religious Studies of the School of Social Sciences, Associate Professor O. Chimeg, giving her paper.

From the history of the conference.

This conference, held for the first time in Australia, is a continuation of the "Buddhism & Nordland" international conference that had earlier been held in Tallinn, the capital of Estonia. In 2009, at the third of these conferences, I, O. Chimeg, was invited to give my paper, and I took part with funding from the School of Social Sciences of NUM.

That conference was first held in 2007 and came to be held every year (www.budcon.com). The 2009 conference in which I took part was held in the conference hall of Tallinn University, and besides Estonia, lecturers and researchers of higher schools mainly of the countries of Northern Europe, such as the city of Leningrad in Russia, Sweden, Norway, Latvia, Lithuania, Oxford in England and Finland, took part in it, and apart from the head of the Buddhist temple of Leningrad, a Buryat lama, who took part together with a member of his community, I was alone from Asia. A researcher from India did not take part in person, but sent his paper in writing.

The organisers of the conference.

The main initiator and organiser of the international conferences, formerly "Buddhism & Nordland" and from this year "Buddhism &Australia", is the head of Estonian Nyingma, Vello Väärtnõu.

Vello Väärtnõu founded the first society of Estonian Buddhists in 1982, and under his leadership Buddhism and the Nyingma tradition in Estonia began to be put into practice. From the time he founded the first society of Estonian Buddhists in 1982, he began building stupas. He is the first person who began creating Buddhist buildings in Eastern Europe in Soviet times, and in 2008 he erected his 5th stupa. He has also built prayer wheels and a temple. Besides this, Vello Väärtnõu is the author of the first encyclopedia of Buddhism in the Estonian language, the founder of the Estonian National Independence Party, and an artist internationally recognised for Buddhist thangkas.

In 2009, after meeting for three days, the conference participants were taken for a meal to a building with stupas and other things in a beautiful natural place some distance from Tallinn. I remember clearly how I looked with interest at the many thangka paintings hanging in that building, on Buddhist subjects but in a modern style. At that time I personally did not know that those paintings were Vello Väärtnõu's.

Besides Vello, his co-worker and secretary, Mrs Marju Broder, takes an active and dedicated part in all the work of organising the conference. It was also mentioned, at the Nyingma building some distance from Tallinn mentioned above, that students take an active part in their activities. At the time of the Australian conference, 5 fine young Estonians and Marju's daughter, as volunteers, took part in all the work, beginning with welcoming the guests.

The initiator and main organiser of the conference, Mr Vello Väärtnõu.

One of the main organisers of the conference and its secretary, Mrs Marju Broder.

About the conference in Perth, Australia.

This year's conference in Perth, Australia, was of even greater scope than the earlier conference I had attended in Tallinn, Estonia. For besides representatives of almost all the countries of South-East Asia lying north of Australia, of India, Sri Lanka and China, and of Taiwan, there took part lecturers, scholars and researchers of higher schools of the American continent, that is the USA and Canada, of Germany from Europe, and also of Russia, and monks of the Buddhist communities of Australia. Among the Asian representatives there were many Buddhist monks, and besides this, from the University of Hamburg in Germany and from the Buddhists of Australia, depending on their tradition, there were, besides male monks with Tibetan and other ordination names, one woman, a gelongma [nun].

The papers given at the conference covered many subjects, such as the history and philosophy of Buddhism, Buddhism in the Australasian region, source studies, temple and monastery art, and Buddhism and monastic communities in the countries of Asia and Europe. It is impossible to tell of all the many interesting papers given. To mention just one, the paper of Professor Soni of India was about the religious relations of Mongolia and India, and the subject of the two countries being spiritual neighbours was raised.

As at the conference in Tallinn, all the papers of the conference were shown on a screen, and besides this the papers given have been published on the website www.buddhismandaustralia.com.

During a break of the conference.

The proceedings of the conference.

The conference was opened by its initiator, the head of Estonian Nyingma, Vello Väärtnõu, and Federal Senator Louise Pratt, Dr Lian Kritney-Barns from Murdoch University, the President of the Federation of Australian Buddhist Councils Kim Hollow, and the Honorary Consul of Mongolia in Australia Peter Stewart took part in the opening and spoke words of greeting. Australian Buddhist monks such as Ajahn Brahmavamso Mahathera of Bodhinyana Monastery in Australia also took part.

Besides this, Mongolians in Perth who had received information about the conference came and met the conference participants. Following the European custom of calling a person by the family name, besides receiving the information that three people would come, two teachers and one lama, concerning Teacher T. Bulgan and me, they had heard of us by our fathers' and mothers' names, as Tümeekhüü and Oyun. And in the brochure published by the Estonian Nyingma people, cited below in "Materials used", in the part telling about the participants of the "Buddhism&Nordland" conference, I was called Ch. Oyun, by my mother's name.

The Honorary Consul of Mongolia in Australia, Mr Peter Stewart, who came to the conference with his wife, together with Mongolians in Perth, Australia, and conference participants.

In general, besides the speakers, quite a number of people in Perth interested in Buddhism took part in the work of the conference, asking questions during the conference and in the breaks.

The conference was well organised, and the speakers were served tea, coffee and snacks in the breaks, and after the conference events such as a meal, a picnic and an excursion around the city were organised. So, besides meeting for 3 full days, the conference participants, including the events above, had no free time from 7 in the morning until 9 in the evening.

After the closing of the conference all the conference participants gathered, and representatives of the monks recited the mani prayer and wished success to the future work.

After the session.

The next conference and other activities.

At the closing of the conference, Vello Väärtnõu put forward his ideas about future activities. He presented his plan to hold the next "Buddhism &Australia-2013" international conference in Perth, Western Australia, on 7-9 August 2013, in 4 sections, with the participation of 100-120 researchers. The next conference will be held in 4 sections. These are:

1) History

2) Philosophy

3) Source studies (sutra and tantra, translation)

4) Open topics on Buddhism.

Monks of any school and tradition of Buddhism, scholars and researchers, and those interested in Oriental and Buddhist studies can take part in the conference and give papers.

One idea that Vello Väärtnõu is putting forward is the building of a Buddhist stupa in Western Australia. This proposal was supported by the public, and it was felt that such an undertaking would contribute to cooperation among Buddhists of all places.

2. The Buddhist Tradition of Estonia.

The origin of Buddhism in Estonia. The beginning of the 20th century. Karl Tennisson, Friedrich Lustig, Ungern von Sternberg.

In books on Buddhist studies and connected with Buddhist studies, the legendary name Karl Tennisson, Karlis Tennisons, is met quite often. But for me at least it was unclear where he came from and what history and life he had. Then, from a brochure of which a copy was given to each speaker of the conference during the international conference on the theme "Buddhism &Australia", I learned interesting facts, previously unknown to me, about this person and about some people connected with the history of Mongolia. That brochure, titled "The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma", was prepared and published by the Estonian Nyingma society. According to the brochure, the founder of the Buddhist tradition in Estonia is the Karl Tennisson mentioned above, who was active at the beginning of the 20th century, and his successor was Friedrich Lustig. And Roman Ungern von Sternberg, who entered the history of Mongolia under the name "Baron Ungern", is a person who grew up and was formed in Estonia. On the basis of the material of that brochure in English (2), I will relate the information about these people in Mongolian.

The father of Estonian Buddhism, Karl Tennisson, and his disciple and co-worker Friedrich Lustig.

Friedrich Lustig and Karl Tennisson in Kathmandu, the capital of the Kingdom of Nepal, in 1956. The text reads: "Message of the delegate of Latvia, the Buddhist Archbishop of Latvia, His Eminence Karlis A.M. Tennisons, sent in November 1956 to the Fourth Conference of the World Fellowship of Buddhists held at Kathmandu, Kingdom of Nepal."

The father of Estonian Buddhism, Karl Tennisson, and his disciple and co-worker Friedrich Lustig.

Friedrich Lustig and Karl Tennisson.

Karl Tennisson, the founder of the Buddhist tradition of Estonia, was born in Estonia in 1883. Among the people he became famous as a striking and unusual person, and in connection with his way of life and his habit of going barefoot everywhere, even in cold places, he came to be called "Barefoot Tennisson". Besides this he was also called the venerable Vahindra, the Baltic Mahatma, Dharmaduta, and, according to his later Latvian citizenship, Karlis Tennisons.

The Buryat Khambo Lama Agvaan Luvsan Dorjiev.

The Buryat Khambo Lama Agvaan Luvsan Dorjiev.

Tennisson studied in the Buryat monasteries, and from there he brought the Gelugpa tradition to Estonia. At that time he had close relations with Agvaan Dorjiev, who later became the teacher of the 13th Dalai Lama Thubten Gyatso and his personal representative at the court of the Russian Tsar. Tennisson was on the list of monks of the monastery before the Buddhist temple of St Petersburg was finished, and in 1920 Agvaan Dorjiev appointed him head of the monastery. It is mentioned that Agvaan Luvsan Dorjiev was Karl's teacher. All these people held the Pan-Mongolian idea, and besides this, inspired by the Pan-Mongolian idea, Tennisson put forward the Pan-Baltic (Pan-Baltoonia) idea.

In Tennisson's time no Buddhist temples or buildings had yet come into being in Estonia. His activity was above all connected with publishing books, giving lectures on Buddhist subjects in the regions of Estonia, and holding Buddhist (Yellow Hat) services and reading scriptures. He also promoted yogic exercises and practice, or as he called it "Dummo" (a term met in tantric literature. For example, one of the mental and intellectual characteristics reached as a result of the stages of meditation known as the chödrug, or Six Yogas, of Naropa, one of the founders of the Kagyu tradition, is Dummo. O. Chimeg), and some rituals.

Estonia is a country with a Christian tradition, in particular of the Lutheran branch of the Protestant religion of German origin. For that reason, in 1922 the Estonian embassy refused to give Tennisson a visa and to let him into Estonia. But when he turned to the Latvian embassy he received a positive answer, and under the name Karlis Tennisons he became a Latvian citizen and a Buddhist monk. Under that name too he left his own mark in the history of Asia. The 13th Dalai Lama honoured him as the first Archbishop (Khambo Lama) of Estonia, Latvia and Lithuania.

In the 1930s Tennisson became acquainted and friends with Friedrich Lustig, gained a co-worker, and together they travelled on foot from Europe into Asia as far as Burma, settled in Burma, and later Lustig became the head of the Rangoon library. In Burma he became known as a poet who wrote on Buddhist subjects, and he translated poetic works from the local language into English. The brochure in question also mentions about Lustig that he had been to Thailand.

Lustig used to introduce himself in Burma and Thailand as an Estonian Buddhist. But according to the editors of the brochure, he carried on no real Buddhist activity in his native Estonia, and he was a figure who had an indirect influence on Estonian Buddhism. During his time in Asia he showed that he held an anti-Soviet position.

As for Karl Tennisson, he passed away in Burma in 1962. In Burma he was regarded as a saint, and after his death he was proclaimed a Bodhisattva, which, as the authors of the brochure mention, is an extremely rare occurrence in Hinayana Buddhism.

Baron Ungern.

Baron Roman Ungern von Sternberg.

From the point of view of history, I found it very interesting to learn that the next figure in Estonian Buddhism is Roman Ungern von Sternberg. That man, whom everyone knows as "Baron Ungern" from books on the history of Mongolia of the 1920s, already from the time of socialism, was born on 29 December 1985 in Graz, Austria. By origin he was a German, and he grew up in Estonia and later studied in St Petersburg, Russia. His family moved and settled in Estonia in 1987. The Baron was brought up in the hands of his stepfather, Oskar von Hoyningen-Huene, and studied at the Alexander Gymnasium in Tallinn, the capital of Estonia, which is today's Tallinn University.

As the brochure notes, he was not known in Estonia as a Buddhist, but already in Tsarist Russia things had been written about him being a Buddhist by family tradition. It also says that Tallinn University has, as it were, its own national figure in Baron Ungern, who fought against the communists and for Buddhism.

The booklet in question mentions that he was not only connected with Agvaan Dorjiev, the Ja Lama, and the Buddhist hierarchs of Mongolia and Buryatia, but also that the Buryats, Kalmyks and Mongols believed him to be a reincarnation of Chinggis Khaan.

Ja Lama Dambijantsan.

As for the Ja Lama, he was the Kalmyk Amar Sanaev, or Amarsanaa, born in 1867. His family sent him with pilgrims to study in Mongolia, and from there, as a talented child, he was sent to the Drepung monastery of Tibet (in the old Mongolised pronunciation Braibun. O. Ch.). The booklet says that Agvaan Dorjiev was already there at that time, which gives a possibility of understanding the later Ja Lama and his activities.

In general, the Buddhist tradition in Estonia arose in direct connection with Buryatia and Buryat Buddhism, and in its early period it was the Gelugpa, or Yellow Hat, religion, which is connected with the fact that Tennisson studied in Buryat monasteries and brought that religion from there to Estonia.

Vello Väärtnõu. Vello Väärtnõu and the new period of Buddhism in Estonia. The 1980s.

Vello Väärtnõu was born in 1951. In his family line there were many ship captains and military officers, and quite a number of them were repressed in Soviet times, which influenced the formation of his political position. At the age of 17, with the aspiration of studying Buddhism, he made an attempt to go to the West, and because of this he was imprisoned for 3 years. In the socialist Estonia of the 1970s he was the only person who openly called himself a Buddhist. In the 70s he became interested in philosophy, languages and history, and from that time all his activities became connected with Buddhism. Besides being interested in Buddhist and Taoist philosophy, he turned his attention to Chinese art, especially the literature and painting of the 16th century, and also to the Edo period of Japan. From Chinese paintings on nature subjects, the Taoist school called the "White Lotus", which worshipped the hidden, greatly attracted his interest.

Väärtnõu holds that Taoist teachings strongly influenced the Nyingma tradition in China. In his view, after the Chinese monks were defeated as a result of the debate at Samye monastery, which lasted 3 years, they became companions of the Nyingma, or Red Hat, school, and these two schools influenced each other. According to the booklet, Russian missionaries of the 18th century reported that Taoist monks lived in large numbers as disciples in Buddhist monasteries. (It is related in books on Tibetan Buddhism that in the time of the Tibetan king Trisong Detsen, that is in the 8th century, a debate was organised between Chinese and Indian Buddhists. As a result, the Indian Mahayana monks headed by Shantarakshita and Kamalashila won, and the school of Buddhism they taught was made the state religion and that of the Chinese was banned. Research literature also says that King Trisong Detsen had a part in the victory of the Indian monks. After the arrival of Atisha in Tibet in the 11th century, when schools and traditions came into being in Tibetan Buddhism, it is probable that the Buddhists of the earlier period, who came to be called the old tradition, or Nyingma, had closer relations with the Chinese monks. However, it seems that the school criticised for its method of meditation in Tsongkhapa's "Stages of the Path to Enlightenment" (Lamrim) as that of the Chinese "Hashang lamas" was apparently that of Chan Buddhism, and it seemed probable that they were also present in the time of King Trisong Detsen. I intend to clarify this further. O. Ch.)

As for Väärtnõu, in 1980-82, that is in Soviet times, he founded the Estonian Astrological Society and used to talk about astrology and Buddhism in the studio of the artist Jüri Arrak.

Already from the 1970s he aimed to bring into being anew the Buddhism that Tennisson had brought to Estonia and that had been broken off. In doing so, although he was interested in the Nyingma tradition, since there were no Nyingma monasteries in the USSR, he established contact with the Ivolga Datsan, which today has become the main monastery of the Gelugpa tradition of Buddhism in Russia.

Mrs Marju Broder related that in 1978-1986 he studied Buddhist philosophy, psychology and meditation under the guidance of teachers such as Mönkh Tsybikov and Jimba Erdeneev, Khambo Lamas of the Buddhism of Russia, and that Baasan Lama, one of the pioneers of the democratic revolution of Mongolia, studied together with him under the guidance of the same lama teachers.

The Buryat Khambo Lama Jimba Erdeneev and Vello Väärtnõu.

In 1983 in Estonia, together with his co-workers, he erected the first stupa at the summer house of the artist Jüri Arrak in Pangarehe.

The first Buddhist society of Estonia, Taola (meaning the place of the Tao), came into being, and Väärtnõu came to be called the Elder Tao. Thus is the history of how Estonian Nyingma came into being.

In 1984-1985 another 3 stupas were erected in Western Estonia. The 4 stupas mentioned above, built by the Estonian Buddhist society, are not only the first Buddhist stupas in Northern Europe but also the only ones built in the USSR in Soviet times.

The founding of the Estonian National Independence Party.

As the booklet relates, 5-6 Buddhists opened the door of Estonia's independence and freedom.

In 1987 Vello Väärtnõu put forward the initiative and plan to create the Estonian National Independence Party, with the aim of restoring Estonia's independence, as an opposition force to the Communist Party.

On 7 November 1987, at a public gathering in Pärnu, while it was being said that sausage could not be found, he expressed the above idea to the public. That was the first case in which the leadership in Moscow was confronted with an initiative for an opposition party.

On 21 January 1988, 14 citizens of Estonia signed the proposal to found the Estonian National Independence Party.

On 30 January 1988 Väärtnõu organised a press conference for Western journalists in Moscow, which caused a sensation and a stir. At that time it was an event that caused a stir all over the world, but it passed without being mentioned at all in the domestic media. But among the Estonian public this information spread quickly, and on the front page of the "New York Times" there appeared information about the handwritten document, signed by 14 people, with the proposal to found the first independent political party in the USSR.

The Taola society was under constant surveillance by the KGB, and on 13 February Vello Väärtnõu was expelled to Sweden. He is now a Swedish citizen and lives mostly in Sweden.

According to the booklet, some members of the Taola society, Tiina Hallik and Enn Jaanson, were killed by the KGB.

Thus the Estonian Buddhist society and Buddhist thought were not only part of the struggle for Estonian independence; they were also the pioneers who openly opposed the communist regime in Soviet times.

The year 1988 was the end of the active period of the Estonian Buddhist society. But within 6 years Taola had given Buddhism in Estonia a real, tangible form. Some of its results are described as the translation of many dozens of books into Estonian and the copying of more than 40 books.

Painting. Thangka.

Vello Väärtnõu is an artist. In 1979 he became a member of the Youth Section of the Artists' Union. His first paintings were shown at the Tokyo World Exhibition of 1980. Later his thangka paintings on Buddhist subjects went not only to the USA and many countries of Europe but also to Asia, and they are in private collections and some museums

Vello Väärtnõu 2001. The 6th Dalai Lama Tsangyang Gyatso.	Vello Väärtnõu 2001. Mandorla Guru.
Vello Väärtnõu 2006. Mandala of Guru Rinpoche.	Vello Väärtnõu 2004. Mandala of White Tara.

Encyclopedia of Buddhism.

In 2005 he began carrying out a new Internet plan. In it he puts research books, articles and so on in the Estonian language in the field of Oriental and Buddhist studies. It is the first and only encyclopedia in the Estonian language and contains more than 3200 articles. He takes no salary or fee for this great work. In addition, he himself wrote many of the articles in the Estonian Wikipedia.

MATERIALS USED

1. The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma. Prepared by the Estonian Nyingma society.
2. Pille Repnau, Independent journalist. Perth, Australia, February 14, 2012. Report.

Abstract (in English in the original)

THE "BUDDHISM &AUSRTALIA" CONFERENCE AND THE BUDDHIST TRADITION IN ESTONIA

Key words: participants of the conference, organizers, Karl Tenisson, Agvan Lobsan Dorjiev, Friedrich Lustig, baron Ungern von Sternberg, Dza lama Damba Dzjamtsan, Vello Vaartnou, Marju Broder.

Here is told about the international conference "Buddhism &Australia", it's organizer Estonian Nyingma, the Buddhist tradition in Estonia, it,s father Karl Tenisson, Buryat Hambo lama Agvan Lobsan Dorjiev, who was in contact with him, Tenisson's student and co-walker Friedrich Lustig, baron Ungern von Sternberg, Kalmyk Dza lama Damba Dzjamtsan, the newly establisher of Estonian Buddhism, initiator of Estonian Nyingma Estonian Buddhist Brotherhood, creator of the Buddhist stupas and tankas artist Vello Vaartnou, his companion in activities, the Secretary of the conference "Buddhism &Australia" madam Marju Broder on the basis of materials given in English in the brochure "The Buddhist Tradition in Estonia. Estonian Nyingma", edited by Estonian Nyingma ( different materials, for example presentations from Agvan Dorjiev Days conference 2006 in St Petersburg and International conference in Latvian university in 2011 are used in the brochure ) and a report by the independent journalist Pille Repnau about the conference through Mongolizing an information. Photos kindly sent by madam Marju Broder are used.

Notes

[edit]

Source

journal.num.edu.mn